Box 3-belasting in 2026: zo werkt de heffing over vermogen

Box 3 is misschien wel het meest besproken onderdeel van de inkomstenbelasting. Het gaat over de belasting op uw vermogen: spaargeld, beleggingen en bijvoorbeeld een tweede woning. De afgelopen jaren is het systeem flink op de schop gegaan, mede door uitspraken van de Hoge Raad. In dit artikel leggen we in hoofdlijnen uit hoe de heffing werkt — en waar u rekening mee moet houden.

Wat is box 3 precies?

De inkomstenbelasting kent drie boxen. Box 1 gaat over inkomen uit werk en woning, box 2 over aanmerkelijk belang in een bv, en box 3 over inkomen uit sparen en beleggen. In box 3 wordt niet uw werkelijke winst belast, maar tot nu toe een verondersteld rendement over uw vermogen op de peildatum.

Heffingsvrij vermogen

U betaalt niet over uw hele vermogen. Er geldt een heffingsvrij vermogen: een drempel waaronder u geen box 3-belasting betaalt. Dit bedrag wordt jaarlijks vastgesteld en geldt per persoon. Fiscale partners mogen hun heffingsvrije vermogen optellen, wat in de praktijk een verdubbeling betekent. Alleen het vermogen bóven die drempel telt mee voor de heffing.

Forfaitair rendement en de overgang naar werkelijk rendement

Het huidige systeem werkt met een forfaitair rendement: de Belastingdienst gaat uit van een verondersteld rendement, ongeacht wat u werkelijk verdiende. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten vermogen, elk met een eigen verondersteld rendementspercentage.

De wetgever werkt aan een nieuw stelsel waarin u wordt belast op uw werkelijke rendement — dus de daadwerkelijke rente, dividend, huur en waardeontwikkeling. De invoering hiervan is meerdere keren uitgesteld. Tot dat moment geldt een overgangsregeling, waarbij u onder voorwaarden mag rekenen met uw werkelijke rendement als dat lager uitvalt dan het forfait.

Spaargeld, beleggingen en schulden

Hoe uw vermogen is samengesteld, maakt voor de heffing uit:

• Spaargeld krijgt een laag verondersteld rendement toegerekend
• Beleggingen (aandelen, een tweede woning, obligaties) tellen mee tegen een hoger rendement
• Schulden mag u onder voorwaarden aftrekken, al geldt vaak een drempelbedrag
• Uw eigen woning valt níet in box 3, maar in box 1

De peildatum: 1 januari

Voor box 3 telt uw vermogen op één moment: de peildatum van 1 januari van het belastingjaar. Wat u daarna in het jaar bijschrijft of opneemt, telt voor dat jaar niet meer mee. Die ene momentopname bepaalt dus de heffing over het hele jaar.

Tips om box 3 te beheersen

Binnen de grenzen van de wet zijn er manieren om uw box 3-last te beïnvloeden. Bespreek deze altijd vooraf met een adviseur, want het effect hangt sterk van uw situatie af.

1. 1Verdeel het vermogen verstandig tussen fiscale partners om beide heffingsvrije bedragen te benutten
2. 2Overweeg schenken aan kinderen, waardoor uw vermogen op de peildatum lager is
3. 3Houd grote uitgaven of investeringen rond de jaarwisseling in gedachten in verband met de peildatum
4. 4Beoordeel of rekenen met uw werkelijke rendement gunstiger uitpakt dan het forfait

Twijfelt u over uw eigen situatie? Als boekhouder in Hilversum kijken we er graag vrijblijvend met u naar. Plan een kennismaking — binnen 30 minuten weet u waar u aan toe bent.